تامین مالی شرکت های دانش بنیان؛ چالش ها و فرصت ها

پیش‌نشست تخصصی بازار سرمایه و تامین مالی شرکت های دانش بنیان

پیش‌نشست تخصصی اولین همایش بازار سرمایه با موضوع «چالش‌ ها و فرصت‌ های تامین مالی شرکت های دانش بنیان و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط از طریق بازار سرمایه» در تاریخ ۳۰ مرداد برگزار شد. در این نشست، ندا بشیری، معاون خدمات مالی تامین سرمایه تمدن، سیدمهدی علم‌الهدی، سرپرست معاونت توسعه بازار شرکت فرابورس، و مهسا قربانی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان و فناور سپهربوم راد، حضور داشتند.

چالش‌های تامین مالی شرکت های دانش بنیان

مهسا قربانی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان سپهربوم راد، در این نشست به چالش‌های تامین مالی شرکت های دانش بنیان اشاره کرد. وی تصریح کرد: «شرکت های دانش بنیان می‌توانند اقتصاد کشور را از وابستگی به درآمدهای غیرمولد نجات دهند و وابستگی به انواع فناوری‌ها را نیز کاهش دهند.»

وی افزود: اقتصاد دانش‌بنیان با خلق دانش، تسهیل و انتشار آن و همچنین کاربردی‌سازی دانش شناخته می‌شود. وقتی از یک شرکت به عنوان شرکت دانش‌بنیان صحبت می‌کنیم، باید جایگاه و نقش آن را به‌درستی تعریف کنیم. کشور در حال حرکت به سمتی است که شرکت‌های دانش‌بنیان در آینده‌ای نزدیک سهم یک تا دو درصدی در اقتصاد داشته باشند. تحقق این هدف به تأمین به‌موقع و در دسترس منابع مالی، راهنمایی و ارشاد صحیح مالی، ابزارهای متناسب با شرایط شرکت‌ها و اصلاح ساختار مالی نیاز دارد.

قربانی همچنین بر ضرورت بزرگ شدن شرکت‌های دانش‌بنیان کوچک تأکید کرد و گفت: تاکنون شرکت دانش‌بنیانی نداشته‌ایم که بتواند سهم یک تا دو درصدی در تولید ناخالص داخلی کشور داشته باشد.

نقش دارایی‌های نامشهود در تامین مالی

قربانی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر اظهار کرد: ۷۵ درصد تولید ناخالص داخلی انگلیس توسط شرکت‌های فناوری‌محور ایجاد می‌شود و بیش از ۶۰ درصد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس سنگاپور نیز فناوری‌محور هستند.

وی دارایی فکری را یکی از عناصر حیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان دانست و افزود: بیشترین دارایی شرکت‌های دانش‌بنیان، دارایی غیرمشهود و فکری است. بنابراین باید تمهیدات لازم برای تأمین مالی مبتنی بر دارایی‌های نامشهود در کشور فراهم شود.

قربانی همچنین به تصویب دستورالعملی برای ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود شرکت‌های دانش‌بنیان توسط کارشناسان رسمی دادگستری حوزه ارزش‌گذاری اشاره کرد. به گفته وی، شرکت‌ها می‌توانند از این دارایی‌ها به عنوان وثیقه برای تأمین مالی، حتی نزد بانک‌ها، استفاده کنند.

چالش‌های پیش روی تامین مالی شرکت های دانش بنیان

وی در ادامه به مهم‌ترین چالش‌های تامین مالی شرکت های دانش بنیان اشاره کرد. محدود بودن منابع مالی سرمایه‌ای، دسترسی دشوار به اطلاعات شفاف مالی و غیرمالی، شناخت ناکافی نهادهای مالی و ناشران از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و کمبود ابزارهای ضمانتی برای شرکت‌های کوچک، از جمله این چالش‌ها هستند.

نبود کد مستقل ویژه دانش‌بنیان‌های بورسی، نبود تابلوی اختصاصی برای شرکت‌های دانش‌بنیان و کمبود نمایشگاه‌های دائمی برای معرفی و شبکه‌سازی این شرکت‌ها با ناشران و نهادهای مالی نیز از دیگر موارد مطرح‌شده بود.

قربانی تأکید کرد که دارایی‌های شرکت‌های دانش‌بنیان عمدتاً به دلیل ماهیت نامشهود، نقدشوندگی پایینی دارند و همین موضوع فرآیند تأمین مالی را دشوارتر می‌کند.

ظرفیت بازار سرمایه برای تامین مالی

قربانی یکی دیگر از چالش‌های مهم را وابستگی شرکت‌های دانش‌بنیان به منابع مالی ارگان‌های دولتی و نیمه‌دولتی دانست. وی گفت: سیستم بانکی کشور پاسخگوی این حجم از نیاز تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان نیست و در این شرایط، نقش بازار سرمایه پررنگ‌تر می‌شود.

وی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، سکوهای تامین مالی جمعی، صندوق‌های پروژه، شرکت‌های سهامی عام پروژه و انتشار صکوک نوآوری به عنوان ظرفیت‌های بازار سرمایه برای توسعه و تامین مالی شرکت های دانش بنیان نام برد.

قربانی در عین حال بر ضرورت ایجاد ابزار یا صندوق ضمانت برای شرکت‌های دانش‌بنیان در بازار سرمایه تأکید کرد و گفت: در حال حاضر اوراق مناسبی برای تامین مالی سرمایه در گردش شرکت‌های دانش‌بنیان در بازار سرمایه وجود ندارد.

وی در پایان اظهار کرد: مسیر توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان از بازار سرمایه خواهد گذشت. تعمیق بازار سرمایه می‌تواند توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان را به همراه داشته باشد و تامین مالی توسعه‌ای در تعامل میان این دو بخش رقم خواهد خورد.